360 graden feedback – Groepsdynamiek.nl

Wat is het & wanneer gebruik je het

360 graden feedback is het proces van gestructureerd verzamelen, verwerken en bespreken van feedback vanuit meerdere perspectieven, ten behoeve van het verbeteren en/of beoordelen van leidinggevenden, teamleden en teams als geheel. Een andere term voor 360 graden feedback is "meerzijdige beoordeling". Je zet het in wanneer je het functioneren van iemand, of van een heel team, breder wilt beoordelen dan vanuit één perspectief – bijvoorbeeld bij beoordelings- of ontwikkeltrajecten in (zelfsturende) teams.

Hoe voer je het uit

Bij het inrichten van 360 graden feedback kies je welke typen beoordelaars je inzet, en toets je die keuze aan vijf criteria:

Participatiegraad. Doet de beoordelaar recht aan de hoge participatiegraad die bij (zelfsturende) teams belangrijk wordt gevonden?
Zicht op functioneren. Omdat (zelfsturende) teams vaak relatief autonoom te werk gaan, is het zicht dat iemand heeft op het functioneren van een teamlid vaak anders dan bij het werken in een klassieke organisatievorm. Dit criterium evalueert of de beoordelaar zicht heeft op het dagelijks handelen van de beoordeelde.
Acceptatie. Wordt de beoordelaar geaccepteerd door het teamlid en het (zelfsturende) team?
Kennis van beoordelen. Dit criterium evalueert welke ervaring en kennis de beoordelaar heeft met beoordelen.
Betrouwbaarheid. Zijn de uitkomsten objectief en betrouwbaar?

In onderstaande tabel staat een overzicht van mogelijke beoordelaars en hun sterke en zwakke punten; de nummers verwijzen naar de vijf criteria hierboven.

Beoordelaar	Sterke & zwakke punten van beoordelaars die leden in teams beoordelen
Baas	1 Weinig participatie door teamleden zelf 2 Vaak onvoldoende zicht op het functioneren, kent verantwoordelijkheden van beoordeelde 3 Acceptatie waarschijnlijk beperkt 4 Meestal goede kennis van beoordelen omdat de baas ervaring heeft met beoordelen 5 Heeft goed overzicht omdat de baas vaak meerdere personen beoordeelt en dus personen kan vergelijken, eigen belang
Collega ("peer")	1 Zeer hoge participatiegraad – beoordelen wordt binnen de teams afgehandeld 2 Goede kijk op het dagelijkse handelen, kennis van werkveld 3 Accepteren van beoordeling door gelijkwaardigen vraagt een "volwassen" instelling 4 Vaak onervaren in het beoordelen 5 Vriendschapsbias, oneigenlijke beoordeling door concurrentie of competitie, ongeschikt voor evaluatie van de prestaties t.b.v. salarisverhoging, wordt vaak gezien als een populariteitsgraadmeter
Ondergeschikte	1 Hoog 2 Veel zicht op het functioneren 3 Vaak laag, vraagt een volwassen houding van de beoordeelde 4 Vaak onervaren in het beoordelen 5 Intimidatie/loyaliteit; vertrouwen en openheid zijn een noodzakelijke voorwaarde voor een betrouwbare beoordeling
Personeelsfunctionaris	1 Doet onvoldoende recht aan het principe van "interne coördinatie" in zelfsturende teams 2 Onvoldoende zicht op het functioneren 3 Door slecht zicht op functioneren is de acceptatie waarschijnlijk ook laag 4 Getraind en ervaren in het beoordelen 5 Betrouwbaar door geen persoonlijk belang
Zelfbeoordeling	1 Hoog; stimuleert betrokkenheid 2 Goed inzicht in intenties en inspanningen 3 Hoge acceptatie van verbeteringen van eigen tekortkomingen, nut wordt soms niet gezien 4 Kennis van beoordelen vaak gering, zie beoordeling door collega's. Zelfbeoordeling wordt ook moeilijk gevonden 5 Zichzelf beter voor willen doen, overschatting
Klant	1 Laag, tenzij de klant de beoordeling persoonlijk doorspreekt met de beoordeelde 2 Meestal slecht zicht op de omstandigheden waaronder gewerkt moet worden, goed inzicht in het resultaat 3 Laag (zie 2), tenzij de klant de beoordeling persoonlijk doorspreekt met de beoordeelde. Uit onderzoek van Beukhof en Koolhaas [1999] blijkt dat leden van zelfsturende teams een klantbeoordeling over het algemeen niet als waardevol beschouwen. 4 Gering 5 Meestal gering, zie 2

Tips voor de begeleider

Houd bij het samenstellen van de groep beoordelaars rekening met mogelijke vertekening: collega's kunnen last hebben van vriendschapsbias of van oneigenlijke beoordeling door concurrentie, ondergeschikten kunnen last hebben van intimidatie of loyaliteit, en bij zelfbeoordeling ligt overschatting op de loer. Kies daarom bewust een mix van beoordelaars die past bij het doel van het traject: ontwikkelen of beoordelen.