Kern
John Adair ontwikkelde zijn Action Centered Leadership-model in de jaren zestig en zeventig, tijdens zijn werk aan de Britse Sandhurst Royal Military Academy. Het model is geen fasenmodel zoals Tuckman, maar een balansmodel: goed leiderschap betekent voortdurend drie, onderling afhankelijke gebieden bedienen. Adair was een van de eersten die liet zien dat leiderschap een aan te leren vaardigheid is, geen aangeboren talent.
De fasen
De drie cirkels van het model overlappen voortdurend – het gaat niet om een volgorde, maar om een doorlopende balans tussen:
1. De taak volbrengen
Doelen en richting bepalen, resources organiseren, een plan maken, voortgang bewaken en resultaten opleveren.
2. Het team bouwen
Standaarden en werksfeer vaststellen, conflicten oplossen, teamgeest en samenwerking ontwikkelen, en het team geleidelijk meer vrijheid en verantwoordelijkheid geven.
3. Het individu ontwikkelen
Teamleden leren kennen als individu, hen ondersteunen, erkenning geven, en hun capaciteiten en groei stimuleren.
Kernprincipes & praktische toepassing
De drie cirkels zijn onderling afhankelijk: verwaarloos je de taak, dan verliest het team zijn bestaansreden; verwaarloos je het team, dan lijdt de taak eronder; verwaarloos je individuen, dan verliest het team zijn motivatie. Adair onderscheidt daarbij zes kernfuncties van leiderschap: plannen, initiëren, controleren, ondersteunen, informeren en evalueren. Zijn bekende "50:50-regel" stelt dat succes ongeveer voor de helft van het team zelf komt en voor de helft van de leider.
Valkuilen
Eenzijdig op de taak sturen ten koste van team en individu levert op de korte termijn resultaat, maar holt op termijn motivatie en samenwerking uit. Andersom: alleen op teamsfeer en individuele behoeften letten zonder resultaatgerichtheid, levert een prettig maar weinig productief team op.
Tips voor de begeleider
Vraag jezelf bij elke interventie af welke van de drie cirkels op dit moment de meeste aandacht nodig heeft, in plaats van standaard voor dezelfde in te grijpen. Gebruik de drie cirkels als checklist bij het voorbereiden van een teambijeenkomst: is er evenwicht tussen taak, team en individu?
Bronnen en literatuur
Adair, J. (1973). Action-Centred Leadership.