Affiniteitsdiagram

Wat is het & wanneer gebruik je het

Een affiniteitsdiagram (ook wel de KJ-methode, naar bedenker Jiro Kawakita) is een techniek om een grote hoeveelheid losse ideeën, opmerkingen of data (bijvoorbeeld na een brainstorm) te ordenen door ze te groeperen op onderlinge verwantschap, zonder vooraf categorieën te bepalen. Bruikbaar wanneer een brainstorm of inventarisatie een chaotische stapel losse punten heeft opgeleverd die om structuur vraagt.

Hoe voer je het uit

Schrijf elk idee of elke opmerking op een eigen sticky note. Laat de groep, in stilte en zonder vooraf overeengekomen categorieën, de briefjes verplaatsen naar clusters van bij elkaar horende ideeën – wie het niet eens is met de plek van een briefje, verplaatst het zelf, zonder dat te bespreken. Laat de clusters pas ontstaan uit de sortering zelf, en geef ze daarna pas een naam die de kern van dat cluster samenvat.

Tips voor de begeleider

Het stilzwijgend sorteren (geen discussie tijdens het clusteren) is essentieel – zodra mensen hardop gaan beargumenteren waarom iets bij een bepaald cluster hoort, verandert de oefening in een discussie en verdwijnt de meerwaarde van het associatieve, intuïtieve clusteren. Benoem clusters pas als de indeling zich heeft gestabiliseerd (briefjes niet meer verplaatst worden), anders stuurt een te vroege naam de sortering onbedoeld.