Kern
Solomon Asch onderzocht in 1951 hoe ver mensen gaan in het volgen van een overduidelijk foute groepsmening. Proefpersonen moesten in een groep hardop aangeven welke van drie lijnen even lang was als een referentielijn – een taak met een ondubbelzinnig juist antwoord.
Opzet en bevindingen
Van elke groep waren alle deelnemers op één na acteurs, ingestrueerd om bij bepaalde vragen unaniem hetzelfde overduidelijk foute antwoord te geven. De ene echte proefpersoon antwoordde steeds als laatste of een na laatste. Zonder groepsdruk maakte vrijwel niemand een fout; met groepsdruk conformeerde 75% van de deelnemers zich minstens één keer aan het foute antwoord van de meerderheid, en gemiddeld ging dat in ongeveer een derde van de kritieke ronden zo.
Betekenis en kritiek
Asch liet zien dat mensen zich conformeren aan een overduidelijk foute groepsmening, ook bij een taak zonder enige dubbelzinnigheid – niet uit onwetendheid, maar uit sociale druk. Nabespreking met deelnemers wees uit dat velen zelf wel degelijk het juiste antwoord zagen, maar toch meegingen om niet als afwijkend gezien te worden (normatieve invloed, later uitgewerkt door Deutsch en Gerard). Kritiekpunten: het experiment dateert uit een tijd (jaren 50 VS) met mogelijk meer conformiteitsdruk dan nu, en latere replicaties in andere landen en decennia vonden wisselende, vaak lagere conformiteitspercentages.
Bronnen en literatuur
Asch, S.E. (1951). Effects of group pressure upon the modification and distortion of judgments. Asch, S.E. (1955). Opinions and social pressure. Scientific American.