Kern
Morton Deutsch en Robert Krauss onderzochten in 1960 met het Acme-Bolt Trucking Game of de mogelijkheid om elkaar te bedreigen, samenwerking tussen twee partijen bevordert of juist ondermijnt.
Opzet en bevindingen
Twee proefpersonen bestuurden elk een fictief vrachtwagenbedrijf en verdienden geld door zo snel mogelijk over een gedeeld traject te rijden; een kortere, snellere route liep echter over een stuk waar maar één vrachtwagen tegelijk doorheen kon. In sommige condities kreeg een van beide (of allebei) een hek waarmee de ander van de snelle route kon worden geweerd – een dreigmiddel. Paren waarin niemand een hek had, verdienden het meest; paren waarin één partij een hek had, verdienden minder; paren waarin beide partijen een hek hadden (wederzijdse dreiging), verdienden het minst van allemaal.
Betekenis en kritiek
Het experiment liet zien dat de blote mogelijkheid om de ander te bedreigen, zelfs als die dreiging nooit hoeft te worden uitgevoerd, samenwerking en het gezamenlijke resultaat verslechtert – partijen gaan de dreiging gebruiken uit wantrouwen of vergelding, wat voor beide partijen slechter uitpakt dan zonder dreigmiddel. Voor teams en afdelingen die van elkaar afhankelijk zijn (gedeelde budgetten, gedeelde capaciteit) is de les dat het creëren van drukmiddelen tegen elkaar de gezamenlijke uitkomst structureel verslechtert, ook wanneer één partij zich daarmee tijdelijk sterker voelt staan. Kritiek: net als bij veel klassieke experimenten uit deze periode betreft het een sterk vereenvoudigde, kunstmatige spelsituatie.
Bronnen en literatuur
Deutsch, M. & Krauss, R.M. (1960). The effect of threat upon interpersonal bargaining. Journal of Abnormal and Social Psychology.