Festinger, Schachter & Back’s Westgate-onderzoek

Kern

Leon Festinger, Stanley Schachter en Kurt Back onderzochten in 1950 in twee nieuwe studentenwoonwijken bij MIT (Westgate en Westgate West) hoe vriendschappen ontstaan tussen bewoners die bij toeval, zonder enige eigen keuze, naast elkaar kwamen te wonen.

Opzet en bevindingen

Bewoners kregen in kaart gebrachte woonplekken (welk huisnummer, welke verdieping, hoe dicht bij een brievenbus of trapopgang) en werd gevraagd wie hun beste vrienden in de wijk waren. Fysieke nabijheid bleek een sterkere voorspeller van vriendschap dan gedeelde achtergrond of interesses: mensen die naast elkaar woonden werden vaker vrienden dan mensen die een paar huizen verder woonden, en bewoners bij een trapopgang of brievenbus (een plek waar toevallige ontmoetingen vaker voorkomen) kregen gemiddeld meer vrienden dan bewoners op een minder “doorgaande” plek.

Betekenis en kritiek

Het onderzoek introduceerde het begrip “functionele afstand” (hoe vaak je elkaar toevallig tegenkomt telt zwaarder dan de kale meters) en het bredere propinquity-effect: nabijheid bevordert vriendschap via herhaalde, laagdrempelige blootstelling aan elkaar. Relevant voor elk team of kantoor: waar bureaus, koffieautomaten of looproutes staan, beïnvloedt wie vriendschap sluit. Kritiekpunt: het onderzoek dateert van vóór digitale communicatie, die fysieke nabijheid als voorwaarde voor toevallig contact deels heeft verminderd.