Wat is het & wanneer gebruik je het
Het Ishikawa-diagram (ook wel visgraatdiagram of oorzaak-gevolgdiagram), ontwikkeld door de Japanse kwaliteitskundige Kaoru Ishikawa, brengt systematisch de mogelijke onderliggende oorzaken van een probleem in kaart, gegroepeerd in hoofdcategorieën (bijvoorbeeld mens, methode, materiaal, machine, omgeving). Bruikbaar wanneer een team een terugkerend probleem wil aanpakken maar de neiging heeft meteen naar de meest voor de hand liggende (of meest recent besproken) oorzaak te springen.
Hoe voer je het uit
Teken een horizontale lijn (de "ruggengraat") met het probleem aan het uiteinde, en laat er diagonale "graten" op aansluiten voor elke hoofdcategorie van mogelijke oorzaken. Laat het team per categorie brainstormen over mogelijke oorzaken, die als kleinere zijtakjes aan de betreffende graat komen. Vraag bij elke genoemde oorzaak door met "waarom gebeurt dat?" om niet bij het eerste, oppervlakkige antwoord te blijven steken (zie ook vijf keer waarom).
Tips voor de begeleider
Het diagram werkt het beste als eerst breed geïnventariseerd wordt (zoveel mogelijk mogelijke oorzaken, ook onwaarschijnlijke) voordat het team gaat prioriteren welke oorzaken het onderzoeken waard zijn – te vroeg filteren beperkt het overzicht dat het instrument juist moet opleveren.
Bronnen en literatuur
Ishikawa, K. (1968). Guide to Quality Control.