Kern
Melvin Lerner beschreef in 1965 de neiging van mensen om te geloven dat de wereld fundamenteel rechtvaardig is: dat goede mensen beloond worden en slechte of onvoorzichtige mensen hun verdiende straf krijgen. Dat geloof is geruststellend, maar leidt tot een voorspelbare denkfout zodra iemand overduidelijk onverdiend lijdt.
Hoe het werkt & toepassing
Om het geloof in een rechtvaardige wereld overeind te houden, gaan mensen bij een onverklaarbaar slachtoffer vaak op zoek naar iets wat het slachtoffer zelf verkeerd deed ("had ze maar niet zo laat over straat moeten lopen", "hij had het zelf kunnen zien aankomen") – slachtofferbeschuldiging (victim blaming) als psychologische geruststelling, niet als weloverwogen oordeel. In teams verklaart dit waarom een collega die buiten zijn schuld gepasseerd wordt voor promotie, of ziek wordt van werkdruk, soms toch subtiel medeverantwoordelijk wordt gehouden door anderen: het is voor omstanders geruststellender te denken "dat overkomt mij niet, want ik doe het anders" dan te accepteren dat onverdiend lijden zomaar kan gebeuren.
Bronnen en literatuur
Lerner, M.J. & Simmons, C.H. (1966). Observer's Reaction to the "Innocent Victim": Compassion or Rejection?