Kern
Kurt Lewin onderzocht in 1938-1939 met Ronald Lippitt en Ralph White, aan de universiteit van Iowa, hoe drie verschillende leiderschapsstijlen de sfeer en het gedrag in kleine jongensgroepen beïnvloeden.
Opzet en bevindingen
Groepen van tienjarige jongens kregen bij hobbyclubjes achtereenvolgens te maken met een autocratische leider (die alles bepaalde), een democratische leider (die de groep liet meebeslissen) en een laissez-faire-leider (die nauwelijks sturing gaf). Onder autocratisch leiderschap werd meer gewerkt zolang de leider aanwezig was, maar ontstonden ook meer onderlinge agressie en zondebokgedrag zodra de leider wegging; onder democratisch leiderschap bleven motivatie en samenwerking het meest stabiel, ook zonder toezicht; laissez-faire-leiderschap leverde het minste werk en de minste tevredenheid op.
Betekenis en kritiek
Dit was een van de eerste experimenten die aantoonden dat leiderschapsstijl geen kwestie van persoonlijke voorkeur is, maar een meetbaar effect heeft op groepsklimaat, samenwerking en prestatie – een basisinzicht onder vrijwel elk hedendaags leiderschapsmodel, ook dat van Lewin zelf. Kritiek betreft de kleine, weinig diverse steekproef (uitsluitend jongens van dezelfde leeftijd en achtergrond) en het feit dat elke groep achtereenvolgens alle drie de stijlen meemaakte, wat volgorde-effecten in de hand kan hebben gewerkt.
Bronnen en literatuur
Lewin, K., Lippitt, R., & White, R.K. (1939). Patterns of aggressive behavior in experimentally created “social climates”. Journal of Social Psychology, 10(2), 271-299.