Kern
Irving Piliavin en collega's onderzochten in 1969, als veldexperiment in de New Yorkse metro, wie sneller hulp krijgt bij een schijnbaar noodgeval: iemand die ziek lijkt te worden, of iemand die dronken lijkt.
Opzet en bevindingen
Een acteur zakte tijdens de rit demonstratief in elkaar, afwisselend met een blindenstok (ziek gepresenteerd) of met een fles drank in een bruine papieren zak (dronken gepresenteerd). Bij de "zieke" versie kreeg de acteur in bijna alle gevallen snel hulp van medepassagiers, vaak al binnen enkele seconden; bij de "dronken" versie kwam er duidelijk minder vaak en trager hulp.
Betekenis en kritiek
In tegenstelling tot het latere labo-onderzoek van Darley en Latané vond Piliavin in deze setting geen sterk verantwoordelijkheidsdiffusie-effect (meer omstanders leidde hier niet tot minder hulp) – wel bleek de vermeende oorzaak van de nood (ziekte versus eigen verantwoordelijkheid door drankgebruik) een grote invloed te hebben op hulpbereidheid. Voor teams en organisaties illustreert dit dat mensen hulp vaker geven wanneer ze de nood als onverdiend en buiten de controle van het slachtoffer inschatten, en terughoudender zijn wanneer ze vinden dat iemand het "over zichzelf heeft afgeroepen" – een impliciete rechtvaardigheidsafweging die ook in teams kan meespelen bij wie wel en niet geholpen wordt. Kritiek: het gaat om een eenmalige, cultuurspecifieke setting (New York, jaren 60), wat generalisatie beperkt.
Bronnen en literatuur
Piliavin, I.M., Rodin, J. & Piliavin, J.A. (1969). Good samaritanism: An underground phenomenon? Journal of Personality and Social Psychology.