Process Focus

Kern

Process focus is het verleggen van de aandacht van wat een groep bespreekt naar hoe zij dat doet. De begeleider stopt even met de inhoud en maakt zichtbaar wat er in de groep gebeurt. Het is de meest gebruikte interventie in groepsbegeleiding en tegelijk de moeilijkste om goed te doen.

Wat is het & wanneer gebruik je het

Inzetten wanneer de inhoud vastloopt terwijl er inhoudelijk niets ontbreekt: een discussie die zich herhaalt, een besluit dat steeds wordt uitgesteld, twee mensen die praten terwijl zes zwijgen. Dat zijn signalen dat het obstakel niet in het onderwerp zit maar in het proces.

Niet inzetten wanneer de groep gewoon informatie tekortkomt, of wanneer er nog geen vertrouwen is opgebouwd – dan voelt het als een test.

In het kort

• Groepsgrootte – 3 tot ongeveer 20
• Tijdsduur – een tot enkele minuten per interventie
• Benodigdheden – geen

Hoe voer je het uit

1. Onderbreek en benoem dat je even van onderwerp verandert. Zonder die aankondiging klinkt het als een terechtwijzing.
2. Beschrijf wat je waarneemt, zo feitelijk mogelijk: “Ik merk dat we dit punt voor de derde keer langskomen.”
3. Leg de vraag bij de groep: “Wat gebeurt hier?” of “Zien jullie dat ook?”
4. Wacht. De stilte die volgt is het werk; wie hem opvult met zijn eigen verklaring, heeft de interventie weggegeven.
5. Laat de groep zelf besluiten wat er nu moet gebeuren, en keer terug naar de inhoud.

Tips voor de begeleider

Beschrijf gedrag, geen motieven: “er is twee keer onderbroken” is een waarneming, “jullie luisteren niet” een oordeel. Doseer bovendien – een begeleider die elk kwartier op het proces gaat zitten, maakt de groep zelfbewust en traag. Deze interventie is een vorm van metacommunicatie: praten over hoe je met elkaar praat.

Waar het misgaat: de interventie richten op één persoon. Dan is het geen procesinterventie meer maar feedback, in het bijzijn van de hele groep.