Salarismaatregel

Kern

Van een salaris- of loonmaatregel is sprake wanneer de overheid ingrijpt in de loonvorming en vaststelt hoeveel de lonen maximaal mogen stijgen. Het is het zwaarste instrument in de arbeidsverhoudingen en wordt alleen bij hoge uitzondering ingezet.

Wat is het & wanneer gebruik je het

Normaal gesproken komen lonen in Nederland tot stand in onderhandelingen tussen werkgevers en vakbonden. Een loonmaatregel doorbreekt dat: de overheid stelt zich boven de onderhandelingstafel. Rechtvaardiging daarvoor is alleen een plotselinge noodsituatie van de nationale economie – bijvoorbeeld een schok in de grondstofprijzen die de loonkosten onhoudbaar maakt. Het moet gaan om een onverwachte ontwikkeling: een geleidelijk gegroeid probleem telt niet, want dan hadden partijen zelf kunnen handelen.

Waarom dit er voor groepen toe doet

De maatregel is zeldzaam; het mechanisme erachter niet. Wat er gebeurt is dat een partij die buiten het overleg staat de uitkomst ervan overneemt. Dat is precies wat er in het klein gebeurt wanneer een directie een uitonderhandeld voorstel van tafel veegt, of wanneer een teamafspraak van bovenaf wordt overruled.

Het gevolg is in beide gevallen hetzelfde en goed beschreven: niet alleen de uitkomst telt voor mensen, maar ook of de procedure eerlijk was. Wie een besluit als onrechtvaardig tot stand gekomen ervaart, accepteert het minder, ook als de inhoud redelijk is. Voor wie in een organisatie een impopulair besluit moet nemen, is dat de bruikbare les: leg uit waarom het overleg terzijde is geschoven, of verwacht dat de discussie daarover gaat in plaats van over de zaak.