Wat is het & wanneer gebruik je het
Friedemann Schulz von Thun beschreef dat elke boodschap tegelijk op vier niveaus wordt verzonden en ontvangen: de feitelijke inhoud (wat wordt er gezegd), zelfonthulling (wat vertel ik over mezelf), de relatie (hoe sta ik tot de ander) en een appel (wat wil ik dat de ander doet). Bruikbaar om te begrijpen waarom eenzelfde zin bij de één als neutrale informatie landt en bij de ander als verwijt.
Hoe voer je het uit
Ontleed bij een terugkerend misverstand de gezonden boodschap op alle vier niveaus: wat waren de feiten, wat verried de zender onbedoeld over zichzelf, welke relatie-toon zat erin, en welk appel werd er (impliciet) gedaan? Vraag vervolgens de ontvanger op welk "oor" hij vooral geluisterd heeft – vaak blijkt de ontvanger op het relatie- of appel-oor te hebben geluisterd, terwijl de zender alleen de feiten dacht te zenden.
Tips voor de begeleider
Laat zien dat zender én ontvanger allebei gelijk kunnen hebben: de zender zond een neutrale boodschap (feitenoor), de ontvanger hoorde toch een verwijt (relatieoor) – dat is geen misverstand van één kant, maar een structureel kenmerk van communicatie. Oefen met concrete, herkenbare zinnen uit het team zelf, geen abstracte voorbeelden.
Bronnen en literatuur
Schulz von Thun, F. (1981). Miteinander Reden: Störungen und Klärungen.