sociale psychologie

Kern

Sociale psychologie is de wetenschap die onderzoekt hoe het denken, voelen en handelen van mensen wordt beïnvloed door anderen. Het is het vakgebied waar vrijwel alles op deze site vandaan komt.

Wat is het & wanneer gebruik je het

De klassieke omschrijving is van Gordon Allport uit 1954: sociale psychologie probeert te begrijpen hoe gedachten, gevoelens en gedrag van mensen worden beïnvloed door de werkelijke, ingebeelde of veronderstelde aanwezigheid van anderen. Vooral dat laatste maakt het vak breed. Je hoeft niet in gezelschap te zijn om je sociaal te gedragen: wie alleen thuis een formulier invult, houdt al rekening met wat anderen ervan zullen vinden.

Het vak zit tussen psychologie en sociologie in. De psychologie kijkt naar het individu, de sociologie naar structuren en instituties; de sociale psychologie naar wat er tussen mensen gebeurt. Groepsdynamica is er het deelgebied van dat zich op groepen richt.

Waar het vandaan komt

Het vak kreeg zijn vorm in de jaren veertig en vijftig, sterk gedreven door de vraag hoe gewone mensen tot buitengewoon gedrag komen. Dat verklaart de klassiekers die nog altijd het beeld bepalen: Asch over conformiteit, Milgram over gehoorzaamheid, Sherif over groepsconflict, en het werk van Lewin, die als grondlegger van de groepsdynamica geldt.

Hoe sterk is het bewijs?

Dat verdient een eerlijke kanttekening. In 2015 probeerde een groot samenwerkingsverband honderd gepubliceerde psychologische onderzoeken te herhalen; ongeveer een derde leverde opnieuw een significant resultaat op, en de gevonden effecten waren gemiddeld half zo groot. Sindsdien is de onderzoekspraktijk flink veranderd. De les voor de lezer: een enkel spraakmakend experiment is geen feit. Bevindingen die op meta-analyses of herhaalde replicatie rusten – en dat zijn er veel – staan wel stevig.