Wat is het & wanneer gebruik je het
Het Socratisch gesprek is een gestructureerde vraagtechniek waarbij de begeleider door middel van gerichte, doorvragende vragen een groep of individu helpt eigen aannames, redeneringen en overtuigingen expliciet te maken en kritisch te onderzoeken, zonder zelf een antwoord of mening te geven. Bruikbaar bij vraagstukken waar een groep te snel naar een oppervlakkige conclusie springt, of waar onderliggende aannames nooit hardop zijn getoetst.
Hoe voer je het uit
Kies een concrete casus of stelling als startpunt. Stel vragen die uitnodigen tot verder denken ("wat bedoel je daar precies mee?", "waar baseer je dat op?", "wat zou het tegenovergestelde betekenen?") in plaats van vragen die om een simpel ja/nee vragen. Blijf zelf inhoudelijk neutraal: de begeleider brengt geen eigen standpunt in, maar helpt de groep haar eigen redenering scherper te maken.
Tips voor de begeleider
De grootste valkuil is toch een sturende vraag stellen die eigenlijk een verkapte mening is ("denk je niet dat het beter zou zijn om...") – oefen het onderscheid tussen een echt open vraag en een retorische. Heb geduld met stiltes; een goede Socratische vraag heeft vaak enige denktijd nodig voordat er een doordacht antwoord komt.
Bronnen en literatuur
Kessels, J. (1997). Socrates op de markt: Filosofie in bedrijf.