Kern
Douglas McGregor introduceerde in 1960 een tweedeling in aannames die managers over medewerkers kunnen hebben. Theorie X gaat ervan uit dat mensen van nature een hekel hebben aan werk, verantwoordelijkheid vermijden en alleen door controle en dwang tot prestatie komen. Theorie Y gaat ervan uit dat mensen zichzelf willen ontwikkelen, verantwoordelijkheid opzoeken en intrinsiek gemotiveerd kunnen zijn als de omstandigheden dat toelaten.
Hoe het werkt & toepassing
De aannames die een leidinggevende hanteert, sturen zijn of haar gedrag, en dat gedrag roept vervolgens precies dat gedrag bij medewerkers op dat de aanname bevestigt – een self-fulfilling prophecy, vergelijkbaar met het Pygmalion-effect. Een manager met een Theorie-X-mensbeeld gaat controleren en micromanagen, wat initiatief bij medewerkers ontmoedigt; een manager met een Theorie-Y-mensbeeld geeft ruimte en verantwoordelijkheid, wat eigenaarschap juist stimuleert. Voor teams is de praktische vraag niet "welke theorie klopt", maar: welk mensbeeld hanteer ik zelf, en welk gedrag lok ik daarmee onbedoeld uit?
Bronnen en literatuur
McGregor, D. (1960). The Human Side of Enterprise.