Kern
Bekendste bijdrage
Transactionele analyse (TA) is een psychologisch model van Eric Berne (1958), dat menselijke interactie beschrijft als een uitwisseling ('transactie') tussen drie innerlijke ego-toestanden: Ouder (overgenomen normen en regels), Volwassene (rationeel, hier-en-nu-reageren) en Kind (spontane emoties en aangeleerde reacties uit de jeugd). In een uitgebreidere versie worden Ouder en Kind elk verder onderverdeeld (kritische/verzorgende Ouder, aangepast/vrij Kind).
Hoe het werkt & praktische toepassing
In een gesprek reageert iedere deelnemer vanuit een van deze drie posities, vaak onbewust. Communicatie loopt soepel wanneer beide partijen vanuit dezelfde of complementaire toestand reageren (bv. Volwassene-Volwassene); ze loopt vast bij een 'gekruiste transactie', bijvoorbeeld wanneer iemand een feitelijke vraag stelt (Volwassene) en een verwijtend antwoord krijgt (Ouder tegen Kind). In teams verklaart TA waarom een neutraal bedoelde opmerking soms als betutteling wordt ervaren, of waarom sommige discussies steeds in hetzelfde vaste patroon ('spel') terugkeren.