Triplett-experiment

Kern

Norman Triplett publiceerde in 1898 wat vaak het allereerste experiment in de sociale psychologie wordt genoemd, nadat hij had opgemerkt dat wielrenners sneller fietsten wanneer ze tegen anderen reden dan wanneer ze alleen tegen de klok reden.

Opzet en bevindingen

Uit wielerbondgegevens bleek dat renners die tegen elkaar reden gemiddeld sneller waren dan renners die alleen tegen de klok reden. Om dit te toetsen liet Triplett kinderen in het laboratorium zo snel mogelijk aan een hengelmolen-achtig apparaat draaien, zowel alleen als naast een ander kind dat hetzelfde deed. De meeste kinderen draaiden sneller wanneer er een ander naast hen actief was, ook al was er geen directe competitie afgesproken.

Betekenis en kritiek

Triplett liet zien dat de loutere aanwezigheid van anderen (co-actie) al genoeg is om prestaties te beïnvloeden – de basis van wat later “sociale facilitatie” is gaan heten. Voor teams betekent dit dat gezamenlijk werken op zich al energie en tempo kan opleveren, al bleek uit later onderzoek dat de aanwezigheid van anderen bij lastige of nieuwe taken juist kan afremmen (prestatie verslechtert onder toekijkend publiek). Methodologisch was Tripletts eigen experiment beperkt: een kleine steekproef, en een deel van de kinderen werd zelfs trager in plaats van sneller, wat hij zelf al signaleerde maar niet volledig kon verklaren.